|
Fyrir neðan eru
tillögur og greinargerð sem LHM lagði fram á fundi með nefnd um heildar
endurskoðun umferðarlaganna. Fyrsti undirbúningsfundurinn var haldinn um
haustið 2007, síðan fóru ýmsar tillögur á milli á póstlista stjórnarinnar og að
lokum var fundað um þetta í stjórninni og var samstaða um efnisatriði allra lagabreytingatillagnanna.
Páll Guðjónsson skrifaði síðan inngangstextann.
Reykjavík,
16.09.2008
Tillögur og greinargerð
Landssamtaka hjólreiðamanna til nefndar sem samgönguráðherra skipaði til að
endurskoða umferðarlögin í heild sinni
Einföldun umferðarlaga
Það er mjög þarft
að einfalda umferðarlögin og taka út óþarfa ákvæði gagnvart reiðhjólum sem oft
er erfitt að sjá rök fyrir og eru ekki lögð á aðra hópa. Landssamtök
hjólreiðamanna er málsvari hundruða félagsmanna í stærstu hjólreiðafélögum
landsins með áratuga reynslu af hjólreiðum, bæði hérlendis og erlendis. Það er
mikilvægt að um málefni hjólreiðamanna sé fjallað af þekkingu og reynslu sem
því miður skortir mikið upp á hjá mörgum sjálfskipuðum talsmönnum góðgerðar og
slysavarnarsamtaka og jafnvel stjórnmálamönnum.
Við vinnum okkar
starf allt í sjálfboðavinnu og höfum ekki náð að fara yfir öll lög og
reglugerðir sem snerta umferð en tókum bæði saman almennan texta og punkta um
þær greinar sem helst þyrfti að breyta. Landsamtök hjólreiðamanna óska
sérstaklega eftir að fá að vera til ráðgjafar í þessari endurskoðun umferðarlaga,
fá að fylgjast með vinnunni og veita umsögn um þær tillögur sem verða þróaðar í
þessu ferli og snerta hjólreiðafólk á einhvern hátt. Einnig getum við veitt
betri rökstuðning fyrir máli okkar og bent á rannsóknir sem ýmsar fullyrðingar
okkar byggja á.
Það er sífellt
vaxandi hópur fólks sem velur reiðhjólið sem samgöngutæki, hvort sem það er
bara ánægjunnar vegna, heilsunnar, peninganna eða bara af umhverfissjónarmiðum.
Það er mikil vakning í gangi víða um heiminn um gagnsemi þess að fá sem flesta
til að hjóla; minni mengun vegna útblásturs, hávaða og svifryks, bætt lýðheilsa
og jákvæð áhrif á umferðaröryggi heildarinnar. Þær veita líka fjölda fólks
sjálfstæði í samgöngum frá því að láta aðra keyra sig um, því ekki eru allir
bílstjórar. Upptalningin á framangreindum og fleiri kostum aukinnar
reiðhjólanotkunar má m.a. lesa um í stefnumörkunarritinu Cycling: the way ahead
for towns and cities sem Evrópusambandið gaf út og má lesa á vef þeirra.
Réttur hjólreiðafólks til að ferðast um alla vegi
landsins.
Hjólreiðafólk
krefst jafnréttis á þessu sviði sem öðrum. LHM hefur heyrt af áformum um að
banna hjólreiðar á ákveðnum leiðum við Reykjanesbraut og það án þess að nein
önnur leið verði opnuð í staðinn og án þess að leitað hafi verið til
hagsmunasamtaka eins og LHM. Þetta er andstætt öllu sem við teljum vera rétt og
eðlilegt og því þörf á að skilgreina skyldur stjórnvalda til að tryggja
reiðhjólinu aðgengi að vegakerfinu öllu og amk. að bjóða þeim jafn góðan
valkost ef aðstæður krefja. Þannig eru reglur og venjan til dæmis á Bretlandi
og í Frakklandi.
Nú er t.d. verið
að skoða bann við hjólreiðum eftir Suðurlandsvegi og að beina hjólreiðafólki á
grófan þjónustuveg meðfram hitaveitulögnum sem væri illfær venjulegum
götureiðhjólum með mjóum dekkjum vegna grófs yfirborðs og steina sem kæmu frá
umferð hesta og vélhjóla á sömu leið.
Fræðsla: Samgönguhjólreiðar og Hjólafærni
Þegar kemur að
öryggi í umferðinni er mikilvægt að fólk hafi fullkomna stjórn á ökutækinu,
þekki hvernig best er að haga sér í umferðinni auk umferðarreglnanna, rétt eins
og við akstur bifreiða. Það væri æskilegt að koma kennslu í Hjólafærni í
námsskrá grunnskóla á Íslandi og sömuleiðis að grunnþáttum hennar yrði kennd í
ökuskólum þannig að ökumenn skilji betur og virði samferðamenn sína á reiðhjólum.
Hugmyndafræðin að
baki Hjólafærni kemur frá Bretlandi, en samskonar fræðsla er líka til í öðrum
löndum. John Franklin er opinber ráðgjafi Bikeability í Bretlandi. Hann kom til
Íslands og kynnti Hjólafærni/Bikeability á Samgönguviku haustið 2007 í boði
Landssamtaka hjólreiðamanna. Bretar hafa sett sér það markmið að árið 2011 sé
tryggt að öll 11 ára börn í landinu njóti Hjólafærniþjálfunar, á stigi 2.
Það er ekki nóg
að gefa barni brothættan frauðplasthjólahjálm og senda það út í umferðina. Sum
vel meinandi góðgerðarsamtök og slysavarnarfélög virðast vera með þessa
stefnu og virðast trúa því að hjálmurinn
einn og sér forði slysum. Þau hafa ekki viljað rökstyðja þennan málflutning með
vísan í marktækar rannsóknir þegar við höfum leitað eftir því.
Þversagnir í öryggismálum hjólafólks
Meðfylgjandi eru
tvo erindi sem áður nefndur John Franklin flutti á samgönguviku 2007 og útskýra
vel ýmsar þversagnir í öryggismálum hjólreiðafólks með vísan í vandaðar
rannsóknir á raunverulegum slysatölum. Það er nefnilega ekki sjálfgefið að það
sem gert er til að auka öryggi og draga úr slysum hafi tilætlaðan árangur þegar
mannlegi þátturinn kemur inn í myndina. Hjólafólk sem notar hjólareinar og
stíga með blandaðri umferð gangandi og hjólandi er t.d. margfalt meiri hættu á
að verða fyrir bifreið en þeir sem hjóla sýnilegir í umferðinni innan
athyglissviðs bílstjóranna. Hafa verður það sem sannara reynist og þær
rannsóknir sem vísað er í þessu skjali eru marktækari en nokkrar gamlar
gallaðar rannsóknir sem oft er vitnað í tölur úr, rannsóknir sem hafa jafnvel
verið dregnar til baka.
Umferðarstýrð ljós
Víða hefur verið
komið upp skynjurum til að stýra umferðarljósum sem þó skynja ekki reiðhjól. Og
þó bæta megi skynjarana er hætt við að þeir skynji reiðhjól aldrei 100% enda
eru sum reiðhjól ekki nema að litlu leiti úr málmi. Því er staðan sú í dag að
hjólreiðamenn sem koma að þessum umferðarstýrðu ljósum komast ekki áfram nema
að fara gegn rauðu ljósi. Það er því tillaga LHM að þetta verði lögleitt t.d.
með svipuðum texta og í 39. gr. enda frumskilyrði fyrir lögum að hægt sé að
fara eftir þeim, annars lærist fólki að brjóta þau og virðing fyrir öðrum lögum
minnkar. Textinn gæti hljómað svona:
·
Hjólreiðamaður, sem nálgast vegamót með
umferðarstýrðum götuljósum má fara gegn rauðu ljósi þegar það er unnt án
óþæginda eða hættu fyrir aðra umferð.
Undanþágur fyrir reiðhjól
Skilti merkt
"Nema hjól", þar sem orðinu hjól mætti skipta út með teikningu af reiðhjóli,
eru víða notuð í borgum til að auðvelda umferð hjóla þar sem þörf hefur verið á
því að stýra eða takmarka umferð bifreiða en sama þörf er ekki gagnvart umferð
reiðhjóla. T.d. þar sem götum hefur verið breytt í einstefnugötur sem ráða vel
við umferð reiðhjóla í báðar áttir. Einnig eru skiltin notuð til að auðkenna að
gata sem er botnlangagata fyrir bifreiðar sé opin áfram með leið fyrir
reiðhjól. Þetta merki mætti einnig nota við umferðarljós sem ekki taka 100%
tillit til umferðar reiðhjóla. Þar sem hjólreiðar gegn einstefnu hafa verið
leyfðar sýna kannanir að þessu fylgir ekki aukin slysahætta. Þvert á móti
fylgir aukinni notkun reiðhjóla á götum úti minni almenn slysahætta, öruggari
umferðarhraði og jafnara flæði umferðar. Sumstaðar hafa hjólreiðar gegn
einstefnu verið leyfðar í heilu hverfunum án sérstakra merkinga og mætti gera
ráð fyrir slíkum ráðstöfunum í lögum hér, t.d. í 30 km hverfum.
Merkingar stíga og akbrauta
Í dag er víða
búið að merkja þriggja metra stíga með óbrotinni línu og merkja einn metra
fyrir reiðhjól og tvo metra fyrir gangandi. Þetta er okkur óskiljanlegt og ekki
í neinu samræmi við hefðir í merkingum gatna. Það segir sig sjálft að einn
metri nægir engan veginn fyrir tvö reiðhjól til að mætast. Þar sem óbrotin lína
er notuð á akbraut gefur hún til kynna að hættulegt sé að aka yfir hana og
óheimilt nema brýna nauðsyn beri til. Það virðist vanta ákvæði um merkingar á
stígum sem taka mið af því sem er eðlilegt og mögulegt til að koma í veg fyrir
svona fúsk sem getur haft alvarlegar afleiðingar. Þessar merkingar kenna fólki
að hjóla yfir óbrotnar línur, víkja stundum til hægri og stundum til vinstri
fyrir aðkomandi reiðhjólum og öðrum vegfarendum á þessum stígum eftir því hvoru
megin hjólaræman er. Stundum er hjólað vinstra megin eftir stíg á merktri
hjólaræmu og gangandi eru til hægri. Síðan hverfur línan og þá ætti að vera
eðlilegt að hjóla hægra megin á stígnum. Þetta dregur úr virðingu fyrir sömu
línum á akbrautum og ruglar fólk í því hvernig á að umgangast þær. Tilvitnun:
·
Merki
þetta má nota við aðgreinda stíga sem hvor um sig er með fullnægjandi breidd,
annars vegar fyrir gangandi vegfarendur og hins vegar fyrir hjólreiðamenn sem
þeir skulu nota en ekki aðrir
·
Óbrotin
lína [(hindrunarlína)] [Rg. nr. 348/1998] (L11) sem gefur til kynna að
hættulegt sé að aka yfir hana og óheimilt nema brýna nauðsyn beri til
Eðlilegast teljum
við að stígar séu án þessara lína og að hægri réttur gildi á stígunum en þó
mætti merkja með brotinni miðlínu breiðari stíga sem væri þá með umferð í báðar
áttir.
Forgangsakreinar
Meðfylgjandi er
athugasemd LHM um tillögu til laga um að banna hjólreiðar á forgangsakreinum
með rökstuðning en til viðbótar má nefna að rökleysu þess að tala um þessar
forgangsakreinar líkt og um hraðbrautir fyrir strætisvagna og leigubifreiðar sé
að ræða eins og sumir stjórnmálamenn hafa gert. Þessi ökutæki ferðast almennt á
sama hraða og önnur umferð og ekkert sem mælir á móti því að þau séu í annarri
umferð þegar það hentar. Á álagstímum í umferðinni sem er mjög lítill hluti
sólarhringsins nýtast þeim þessar forgangsakreinar til að halda sínum venjulega
hraða þegar aðrir lenda í umferðartöfum. Það er því öfugsnúið að banna
hjólreiðar þarna og merkja akreinarnar jafnvel með óbrotnum línum eins og
raunin er við Miklubraut. Eðlilegt væri að línan væri brotin og þegar farið
væri fram úr hjólreiðamanni sem hjólaði eftir forgangsakrein færu strætisvagnar
inn á næstu akrein yfir þessa brotnu línu. Könnun á meðalhraða strætisvagna
Strætó sýndi að hann er svipaður og reiðhjóla og ætti hjólreiðafólk ætti því
ekkert að tefja umferð strætisvagna hér ferkar en í öðrum löndum þar sem þessi
umferð þykir fara vel saman enda stuðla hjólreiðar að aukinni notkun
almenningsvagna.
Hraðbrautir og hjólabrautir
Götur þar sem
umferð er mjög hröð eða þung eru dæmi um staði þar sem öruggara þykir að
aðskilja umferð bifreiða og hjólandi. Þar er þörf á hjólabrautum sitt hvoru
megin þar sem umferðin á hjólabrautunum fylgir umferð akbrautanna og flæðir
greiðlega yfir gatnamót. Lengi vel þráaðist Vegagerðin við að leggja þessar
brautir en nú eru komnar skýrar heimildir í lög um að þeir megi gera þetta og
helst þyrfti að skylda þá til að leggja þessar hjólabrautir meðfram stærstu
umfærðaræðum borgarinnar þar sem hraði og umferðarþungi fer yfir ákveðin mörk.
Í dag eru leiðir gangandi yfir stærri gatnamót fáránlega flóknar með undarlegum
hlykkjum og grindum og tvískiptum ljósum sem tefja hjólandi umferð sem reynir
að fylgja þessum leiðum.
Í dag er hvorki
göngustígur né hjólabraut meðfram Reykjanesbaut frá Breiðholti til
Hafnarfjarðar og ekki val um að hjóla með greiðum hætti þarna nema á akbrautinni
og mætti nefna fleiri leiðir. Í lög þyrfti að setja t.d. ákvæði um rúmgóða
vegaöxl með sléttu yfirborði sem nýtast mættu til hjólreiða þar sem
umferðarþungi og / eða hraði fer yfir ákveðin mörk ef ekki er boðið upp á jafn
greiðfæra hjólabraut samhliða þjóðveg.
Hjólavísar á götum, einfaldari og öruggari lausn en hjólareinar
Víða erlendis
hefur verið komið fyrir sér hjólareinum samhliða akbrautum í þeim tilgangi að
auka öryggi hjólafólks. Reynslan sýnir hinsvegar fleiri galla en kosti
sérstaklega þegar kemur að öryggismálunum og forðast margir vanir hjólreiðamenn
að nota þær. Sú leið að hafa akrein nægilega breiða til að auðvelt sé að taka
fram úr hjólreiðamanni og merkja hana með hjólavísum (share the road arrows =
sharrows = bike and chevron) til að marka leið hjólreiðamannsins í öruggri
fjarlægð frá kyrrstæðum bifreiðum og minna bílstjóra á að hann deilir götunni
með öðrum jafn réttháum ökutækjum hefur gefist mjög vel.
Rannsóknir sýna
að við þær aðstæður víkja bílstjórar betur fyrir hjólafólki við framúrakstur en
þegar það er á þröngt afmörkuðum hjólareinum sem gefa hjólafólki ekki sama
svigrúm til að staðsetja sig á götunni eftir aðstæðum eins og nauðsynlegt er
við síbreytilegar aðstæður á götunum.
Reykjavíkurborg
áformar að setja þessi merki á 2-3 götur til prufu að tillögu LHM á næstu vikum
og huga þarf að því að þær samrýmist þá lögum.
Umfjöllun um núverandi
lagagreinar og tillögur að breytingum.
Athugið að inndrag er notað þegar vitnað er í
lagatextann og það sem þar er skáletrað er tillaga að nýjum eða breyttum texta.
1. gr.
·
Ákvæði laga þessara gilda, nema annað sé ákveðið,
um umferð á vegum. Þar
sem vegur er fyrir sérstaka tegund umferðar, gilda ákvæði laganna, eftir því
sem við á. Ákvæði laganna
gilda einnig, eftir því sem við á, um umferð ökutækja á lóðum, lendum, afréttum
og almenningum.
Þar sem lagaleg
staða hjólandi og annarra vegfarenda á gangstétt og stígum hverskonar er óljós
mætti bæta hér inn að ákvæði laganna ætti við þar. Amk. þarf að skilgreina í
lögunum hvernig blandaðri umferð á stígum skal háttað hvort sem hún er gangandi
eða hjólandi; víkja til hægri þegar öðrum vegfaranda er mætt, halda sig hægra
megin, virða hægri rétt þar sem stígar eða gangstéttir mætast og slíkt.
2. gr.
Í 2. grein vantar
að skilgreina ýmis hugtök sem oft eru notuð svo sem hjólabraut, hjólarein,
útivistarstígur, göngustígur sem ekki er endilega til hliðar við akveg.
T.d.
·
Hjólarein:
Sá hluti vegar, sem eingöngu er ætluð hjólandi vegfarendum.
·
Hjólabraut:
Sérstaklega merktur vegur, sem eingöngu er ætlaður hjólandi vegfarendum.
·
Gangbraut:
Sérstaklega merktur hluti vegar, sem aðallega
er ætlaður gangandi vegfarendum til að komast yfir akbraut.
Hér þarf að bæta inn að gangbraut sé aðallega
ætluð gangandi líkt og í skilgreiningunni um gangstétt. Þetta ákvæði er stundum túlkað þannig að ekki
MEGI hjóla eftir gangbraut heldur eigi þeir sem eru á leið eftir gangstétt eða
stíg að stíga af hjóli sínu og leiða það yfir gangbraut sem er mjög hamlandi
túlkun og gengur engan veginn. Hvernig á maður í vélknúnum hjólastól líka að
komast þarna yfir samkvæmt þeirri túlkun en í dag er vélknúinn hjólastóll
skilgreindur sem reiðhjól.
Það þarf að endurskoða
núverandi skilgreiningu á reiðhjóli og taka út hluti sem alls ekki eru reiðhjól
í hefðbundnum skilningi orðsins. Skilgreina þarf þessi vélknúnu tæki og segja
að notkun þeirra fylgi ákvæðum laganna um notkun reiðhjóla, með skilgreindum
undantekningum þar sem það á við í stað þess að kalla þau reiðhjól.
·
Reiðhjól:
Ökutæki, sem knúið er áfram með stig- eða sveifarbúnaði og eigi
er eingöngu ætlað til leiks.
·
Vélknúinn hjólastóll:
Vélknúinn
hjólastóll, sem eigi er hannaður til hraðari aksturs en 15 km á klst. og verður
einungis ekið hraðar með verulegri breytingu. Ákvæði um notkun reiðhjóla gilda,
eftir því sem við á, einnig um vélknúna hjólastóla.
·
Lítil vél- eða rafknúin ökutæki:
Lítil vél- eða rafknúin
ökutæki, sem hönnuð eru til aksturs á hraða frá 8 km og upp í 25 km á klst.
Ákvæði um notkun reiðhjóla gilda, eftir því sem við á, einnig um þessi ökutæki.
·
Vélknúið hlaupahjól:
Vélknúið
hlaupahjól sem búið er stigbretti, er á hjólum og með stöng að framan sem á er
stýri. Ákvæði um notkun reiðhjóla gilda, eftir því sem við á, einnig um
vélknúin hlaupahjól nema þessum farartækjum má ekki aka á akbraut.
11.
gr.
·
Ef
gangandi vegfarandi leiðir reiðhjól eða létt bifhjól skal hann ganga við hægri
vegarbrún.
Taka út þessa
sérreglu vegna gangandi vegfaranda sem leiðir reiðhjól. Við sjáum ekki rökin
fyrir því að ganga við vinstri vegarbrún án reiðhjóls en við hægri vegarbrún ef
hann leiðir reiðhjól.
·
Á
gangstétt, gangstíg eða vegaröxl má gangandi vegfarandi hvorki leiða reiðhjól
eða létt bifhjól né flytja með sér fyrirferðarmikla hluti, ef það er til
verulegra óþæginda fyrir aðra.
Þetta
ákvæði er loðið og óþarft og mætti sleppa. Við sjáum ekki að það ætti að vera
til meiri óþæginda fyrir aðra að einhver leiði reiðhjól en t.d. barnavagn,
innkaupakerru, trillu eða slíkt.
13. gr.
Bæta inn: Ákvæði þetta gildir eigi um
reiðhjól.
Hætta á að þetta
ákvæði verði túlkað til að skylda hjólandi til að nota óhentuga blandaða stíga
og illa hannaðar hjólareinar sem mörg dæmi eru um að valdi hjólandi umferð
stóraukinni hættu. Víðast er hjólreiðafólki alltaf heimilt að nota akbrautir
hvort sem sérstakur aðbúnaður eins og hjólarein eða hjólabraut er nálægt eða
ekki enda meti hjólreiðamaðurinn þann aðbúnað hættulegri eða óhentugri. Sjá
fylgiskjal um Þversagnir í öryggismálum hjólreiðafólks.
15.
gr.
·
Ökumaður,
sem ætlar að beygja á vegamótum, skal ganga úr skugga um að það sé unnt án
hættu eða óþarfa óþæginda fyrir aðra, sem fara í sömu átt. Hann skal
sérstaklega gefa gaum umferð, sem á eftir kemur sem og hjólandi umferð á akbraut, hjólarein eða á
leið eftir göngu- og hjólastíg samsíða akbraut.
·
Við
hægri beygju ber að aka sem næst hægri brún akbrautar og skal beygjan tekin
eins kröpp og unnt er.
Bifreiðar í hægri
beygju eru valdar af mörgum alvarlegustu slysunum sem hjólreiðafólk lendir í.
Hættan eykst eftir því sem ökutækin eru lengri því það pláss sem hjólafólk við
hægri vegarkant hefur á beinni akrein hverfur þar sem löngu ökutæki er beygt
til hægri og hjólreiðamaður sem er staddur þar hefur enga undankomuleið. Sjá
fylgiskjal um Samgönguhjólreiðar. Seinna ákvæðið um eins krappa beygju og unnt
er virðist óþörf og er ekki í samræmi við öruggustu notkun reiðhjólsins eins og
kennt er í Hjólafærni og Samgönguhjólreiðum.
20. gr.
·
Sá,
sem ekur fram úr, skal hafa nægilegt hliðarbil milli ökutækis síns og þess, sem
ekið er fram úr.
·
Ökumaður, sem ætlar að taka fram úr
reiðhjóli, skal ganga úr skugga um að það sé unnt án hættu eða óþarfa óþæginda
fyrir hjólreiðamanninn og hafa að lágmarki eins meters hliðarbil.
Hér þarf að
skilgreina lágmarks fjarlægð þegar tekið er fram úr hjóli en það er stór
áhættuþáttur þegar bifreið tekur fram úr hjólreiðamanni á akbraut án þess að
víkja nægilega. T.d. er í amk. 10 fylkjum BNA búið að setja reglur um 3 fet sem
lágmarksfjarlægð = 1m þegar tekið er fram úr hjólreiðamanni.
21.
gr.
·
Þegar
ökumaður verður þess var, að ökumaður, sem á eftir kemur, ætlar að aka fram úr
vinstra megin, skal hann vera með ökutæki sitt
eins langt til hægri og unnt er. Má hann ekki auka hraðann eða torvelda
framúraksturinn á annan hátt. Ákvæði þetta gildir eigi um reiðhjól
Þarna þarf að
undanskilja reiðhjól enda nægir ákvæði 39. greinar
Þessi grein
virðist beint að þjóðvegaakstri og samræmist ekki því hvernig öruggast er að
nota reiðhjól í borgarumhverfi, sjá fylgiskjal um Samgönguhjólreiðar. Í
Hjólafærni er einmitt kennt að ef hjólreiðamaður metur aðstæður þannig að
bifreið geti ekki farið fram úr sér með öruggum hætti á hann að staðsetja sig á
akbrautinni miðri svo bílstjóri sem á eftir kemur reyni síður hættulegan framúr
akstur. Einnig má hann ekki víkja of langt til hægri þegar tekið er fram úr því
hann þarf alltaf sitt öryggissvæði ef bifreið víkur ekki með nægu hliðarbili
eða göturæsi eða aðrar ófyrirséðar hættur eru framundan. Í gatnakerfi
höfuðborgarinnar eru þetta ekki langir kaflar og lítil hætta á að
reiðhjólamaður sé "lestarstjóri" með langa röð bifreiða fyrir aftan sig eins og
gerist með hægfara ökutæki á þjóðvegum.
22. gr.
·
Ákvæði
greinarinnar á ekki við um akstur fram úr reiðhjóli eða léttu bifhjóli.
Helst að taka
þetta alveg út því þetta ákvæði dugar:
·
Heimilt
er þó að aka fram úr öðru ökutæki ef skilyrði til framúraksturs eru að öðru
leyti fyrir hendi.
Að öðrum kosti
bæta við:
·
Ákvæði
greinarinnar á ekki við um akstur fram úr reiðhjóli eða léttu bifhjóli ef ekið er beint yfir vegamót.
Sjá fyrri
athugasemdir um hættur af vélknúnum ökutækjum sem taka hægri beygju.
26.
gr.
Varðandi 26.
grein: Sérstakar skyldur gagnvart
gangandi vegfarendum. Kannski er þörf á
einhverju svipuðu gagnvart hjólreiðafólki? Fyrir neðan er greininni breitt með
tilliti til hjólandi en það mætti líka bara umorða margar setningarnar í
...gangandi eða hjólandi vegfaranda...
·
Ökumaður,
sem mætir eða ekur fram hjá hjólandi vegfaranda,
skal gefa honum tíma til að víkja til
hliðar og veita honum nægilegt rými á veginum.
Ökumaður, sem ætlar að aka yfir gangstétt eða
gangstíg eða hjólabraut eða hjólarein eða
að aka út á akbraut frá lóð eða svæði við veginn, skal bíða meðan hjólandi vegfarandi fer fram hjá. Sama á við um akstur inn á eða yfir
göngugötu.
·
Við
akstur á göngugötu skal
ökumaður hafa sérstaka aðgát og tillitssemi gagnvart hjólandi vegfaranda.
·
Við
beygju á vegamótum má ökumaður ekki valda hjólandi
vegfaranda, sem fer yfir akbraut þá, sem beygt er inn á, hættu eða óþægindum.
Sama á við um akstur yfir akbraut eða af henni, þar sem ekki eru vegamót.
·
Við
gangbraut, þar sem umferð er stjórnað af lögreglu eða með umferðarljósum, skal
ökumaður bíða eftir hjólandi
vegfaranda, sem er á gangbrautinni á leið yfir akbrautina, þótt umferð sé að
öðru leyti heimil í akstursstefnu ökumannsins. Ef gangbrautin er við vegamót og
ökumaður kemur að henni úr beygju á vegamótunum, skal hann aka hægt og bíða
meðan hjólandi vegfarandi, sem er á gangbrautinni
eða á leið út á hana, kemst fram hjá.
·
Ökumaður,
sem nálgast gangbraut, þar sem umferð er ekki stjórnað af lögreglu eða með
umferðarljósum, skal aka þannig að ekki valdi hjólandi vegfaranda á gangbrautinni eða á leið út á hana hættu eða
óþægindum. Skal ökumaður nema staðar, ef nauðsynlegt er, til að veita hinum hjólandi færi á að komast yfir
akbrautina.
·
Ökumaður
skal forðast, svo sem unnt er, að stöðva ökutæki á gangbraut.
39.
gr.
·
Hjólreiðamaður
skal hjóla hægra megin á akrein þeirri, sem lengst er til hægri en má þó hjóla á miðri akrein þar sem
aðstæður eru ekki fyrir bifreiðar til að fara fram úr honum með öruggum hætti.
Þetta ákvæði er mikilvægt öryggi hjólreiðamannsins
sem þarf stundum að fara á miðja akrein til að tryggja að hann sé ekki þvingaður
í hættu af ökutæki sem reynir framúrakstur, sem er algengur slysavaldur. Sjá
líka athugasemd við 20. gr.
·
Hjólreiðamaður,
sem nálgast vegamót og ætlar að fara beint áfram eða beygja til vinstri, má
vera áfram hægra megin á vegi. Ætli hann til vinstri skal hann fara beint áfram
yfir vegamótin og beygja þá fyrst, þegar það er unnt án óþæginda fyrir aðra
umferð. Gildir þetta þrátt fyrir umferðarmerki eða önnur merki, nema þau séu
sérstaklega ætluð hjólreiðamönnum.
Þessi
grein er mjög ruglingsleg og óþörf. Margir horfa fram hjá því að hann MEGI taka
venjulega vinstri beygju samanber 15. gr. og horfa aðeins á setninguna sem
lýsir því hvernig hann eigi að haga sér KJÓSI hann að taka vinstri beygjuna í
tveim áföngum vegna aðstæðna. Til dæmis stendur eftirfarandi í reglugerð Nr.
289/1995 um umferðarmerki og notkun þeirra:
(http://ww.reglugerd.is/interpro/dkm/WebGuard.nsf/key2/289-1995 )
·
Hjólreiðamaður
sem ætlar að beygja til vinstri og á samkvæmt 3. mgr. 39. gr. umferðarlaga að
fara beint áfram yfir vegamótin skal því fara eftir þeim merkjum sem gilda um
umferð beint áfram.
Ekki verður annað séð en þarna sé horft fram hjá
þeim möguleika að taka venjulega vinstri beygju samanber 15. gr. sem má að
sjálfsögðu ekki banna hjólandi fólki. Greinin gæti þá verið svona:
·
Hjólreiðamaður, sem nálgast vegamót og
ætlar að fara til vinstri má fara
beint áfram yfir vegamótin og beygja þá fyrst, þegar það er unnt án óþæginda
fyrir aðra umferð. Gildir þetta þrátt fyrir umferðarmerki eða önnur merki, nema
þau séu sérstaklega ætluð hjólreiðamönnum.
·
Heimilt
er að hjóla á gangstétt og gangstíg, enda valdi það ekki gangandi vegfarendum
hættu eða óþægindum. Hjólreiðamaður á gangstétt eða gangstíg skal víkja fyrir
gangandi vegfarendum.
Það vantar að skilgreina í lögunum hvernig umferð
á stígum skal háttað, víkja til hægri þegar öðrum vegfaranda er mætt, halda sig
hægra megin, virða hægri rétt þar sem stígar eða gangstéttir mætast og slíkt,
eins og við nefndum við gr. 1.
·
Hjólreiðamaður
skal að jafnaði hafa fætur á fótstigum og a.m.k. aðra hönd á stýri.
Þetta segir sig sjálft og er óþarft ákvæði. Á
heldur ekki við um þá sem nota t.d. handknúin hjól eða önnur farartæki sem í
núgildandi lögum eru skilgreind sem reiðhjól.
·
Hjólreiðamaður
má ekki hanga í öðru ökutæki á ferð eða halda sér í ökumann eða farþega annars
ökutækis.
Segir sig sjálft og er óþarft ákvæði. Það er líka
hægt með hættulegum hætti að hanga i öðru ökutæki á hjólabrettum, línuskautum
og listinn gæti orðið langur.
·
Læsa
skal reiðhjóli, sem lagt er, nema því sé lagt um stutta stund, og ganga þannig
frá því, að eigi stafi hætta eða truflun af.
Óþarft ákvæði og
til trafala að þurfa að læsa reiðhjóli þar sem það tíðkast ekki, s.s. í minni
sveitarfélögum.
40.
gr.
·
Eigi má reiða farþega á reiðhjóli. Þó má
vanur hjólreiðamaður, sem náð hefur 15 ára aldri, reiða barn yngra en 7 ára,
enda sé barninu ætlað sérstakt sæti og þannig um búið að því stafi eigi hætta
af hjólteinunum.
Óþörf grein. Fyrsti hluti tekur ekki tillit til
mismunandi reiðhjóla og búnaðar sem nota má til að reiða fólk með öruggum hætti
og í raun óljóst hvað átt er við með orðinu að reiða. Fullorðnu fólki á að
treysta fyrir eigin öryggi og farþega sinna. Foreldrum er treystandi til að huga
að öryggi barna og nota örugga barnastóla.
·
Eigi
má flytja á reiðhjóli þyngri hluti eða fyrirferðarmeiri en svo að ökumaður geti
haft fullkomna stjórn á reiðhjólinu og gefið viðeigandi merki. Eigi má heldur
flytja á reiðhjóli hluti, sem valdið geta öðrum vegfarendum óþægindum
Óþörf grein.
Tekur ekki tillit til mismunandi reiðhjóla og búnaðar sem nota má til þessa og
seinni hlutinn segir sig sjálfur.
Gr. 72a
·
Ráðherra
getur sett reglur um notkun hlífðarhjálms við hjólreiðar.
Landsamtök
hjólreiðamanna eru á móti skyldunotkun hlífðarhjálma við hjólreiðar og leggja
til að þetta ákvæði verði tekið út til að tryggja að svona flókið og umdeilt
mál fái vandaða umfjöllun á alþingi en verði ekki ákveðið af ráðherra.
Einnig hefur
núgildandi reglum um notkun hlífðarhjálma ungmenna ekki verið framfylgt þó
aðeins hluti ungmenna noti þá og þá er betra að sleppa lagaskyldunni og hvetja
frekar til notkunar þeirra með öðrum aðferðum ef þurfa þykir því þetta minnkar
virðingu þeirra fyrir lögum almennt.
Að sleppa þessa
grein væri þannig í samræmi við einföldunarátaki Samgönguráðuneytisins
Þá er mikilvægt
að ef aftur kemur til tals að skylda notkun hlífðarhjálma við hjólreiðar að það
fari fram vönduð hlutlæg og efnisleg umræða um rök með og á móti með tilvísun í
vandaðar hlutlausar rannsóknir um raunverulega gagnsemi og ókosti hjálmaskyldu
og má það aldrei vera ákvörðun eins ráðherra. Hjálmamálið er óvenju flókið mál
sem mikill umræða hefur verið um í fremstu vísindatímaritum læknavísinda og
slysavarna.
LHM leggst alls
ekki á móti hjálmanotkun en telur að notkun hjálma eigi að vera frjálst val
hjólreiðafólks og foreldra barna.
Það hefur sýnt
sig þar sem hjálmaskylda hefur verið innleidd hefur hún ekki skilað sér í færri
alvarlegum slysum í hlutfalli við notkun reiðhjóla. Hjálmaskylda hefur haft
mjög neikvæð áhrif á notkun reiðhjóla. Eins og kemur fram í fylgiskjali okkar
um "Þversagnir í öryggismálum hjólreiðafólks" þar sem vitnað er í áreiðanlegar
heimildir og rannsóknir, eru hjólreiðar ekki hættulegar, þvert á móti og því engin
ástæða til að glæpgera hjólreiðar án hjálma sem þykja öruggar, hollar og góðar
í nágrannalöndunum með eða án hjálma. Sjá sérstaklega hlutfall slysa og
hjálmanotkunar í Danmörku og Hollandi. Það er mikilvægara öryggi hjólreiðafólks
að fá sem flesta til að hjóla en að þeir sem hjóli séu allir með hjálma.
Víðtæk vönduð
könnun í Danmörku sýndi jafnframt að þeir sem notuðu reiðhjól til samgangna
lifðu lengur og við betri heilsu en þeir sem gerðu það ekki og þurfti ekki
hlífðarhjálma til. Kyrrsetulíferni er hættulegt heilsunni en engin lagaskylda á
fólki að hreyfa sig. Fullyrðingar, sem oftast eru órökstuddar og settar fram af
öðrum en þeim sem hjóla, um færri tilvik alvarlegra höfuðmeiðsla þar sem
hjálmaskylda hefur verið lögleidd taka oft ekki tillit til þess að hjólaumferð
hefur minnkað í sama hlutfalli og því engin hlutfallsleg fækkun alvarlegra
slysa.
Það er út í hött
að skylda hjólreiðafólk til að nota óþægilegan hlífðarbúnað sem er óþarfur og
mjög skiptar skoðanir eru á að gagnist öðrum en þeim sem eru byrjendur að læra
að halda jafnvægi.
115. gr.
·
Ráðherra ákveður þóknun stjórnar
umferðarráðs. Hann getur ákveðið að
borga jafnframt fulltrúum þóknun, samkvæmt reglum sem raðherra setur.
Reglur mættu
ganga út á að allir fulltrúar fengu hóflega borgun fyrir mætingu á fundum, eða
bara þeir sem mæta launalaust frá sínum umboðsaðilum.
Rannsóknir, skráning og flokkun slysa
hjólreiðafólks
Lög um
rannsóknarnefnd umferðarslysa, nr. 24 21. mars 2005 Setja inn ákvæði um nákvæma skráningu
slysa reiðhjólafólk svo hægt sé að aðgreina slys við leik og slys við samgöngur
og greina orsakavald.
Fyrir hönd Landsamtaka hjólreiðamanna,
______________________________________
Morten Lange, formaður
Páll Guðjónsson
Þetta netfang er varið fyrir ruslrafpósti, þú þarft að hafa Javascript virkt til að skoða það
www.LHM.is
|
